Professionele organisaties voor monumentenbehoud (POM’s) werken in de praktijk met de uitvoeringsrichtlijnen (URL’s) voor monumenten. Toch leggen zij de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit vaak bij uitvoerende partijen. Volgens de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed moeten POM’s als opdrachtgever zelf een actievere rol nemen om de kwaliteit van onderhoud en restauratie te waarborgen. Dat is de conclusie van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed.
De Inspectie voerde tussen oktober 2024 en februari 2025 bij zeven POM’s een verkennend onderzoek uit naar hoe zij URL’s toepassen bij het onderhoud aan hun monumenten. Deze richtlijnen, ontwikkeld door Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg, beschrijven hoe onderhoud aan een monument het beste uitgevoerd kan worden. Het zijn geen wettelijke voorschriften, maar praktische richtlijnen op het gebied van onderhoud, zoals historisch metselwerk en schilderwerk.
De Inspectie concludeert dat onderhoud aan monumenten meestal volgens de geldende normen plaatsvindt, maar ziet ruimte voor verbetering. POM’s verschillen sterk in hoeveel zicht en grip zij kunnen en willen hebben op de kwaliteit van werkzaamheden aan monumenten. Het risico is dat zij als opdrachtgever te ver van de uitvoering af komen te staan en daardoor niet volledig verantwoordelijk kunnen zijn voor de kwaliteit. Dit raakt in feite de kern van de POM-status, die draait om het kwalitatief hoogwaardig onderhouden van monumenten. De Inspectie beveelt de POM’s dan ook aan om te reflecteren op de opdrachtgeverspositie, een risicoanalyse uit te voeren en expliciet vast te leggen op welke manier zij als eigenaar/opdrachtgever zelf verantwoordelijkheid nemen bij werkzaamheden aan monumenten.