Door: de bouwkundige bij Stichting Groninger Kerken (2026)
In Oosterwijtwerd was de plaatselijke commissie al biodivers bezig, en daaraan is in het najaar van 2025 een leuk maar vooral bruikbaar element toegevoegd: de waterput op het kerkhof is namelijk opnieuw aangesloten op de hemelwaterafvoer.
Hemelwater van het kerkdak
In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd de put afgesloten van de regenpijpen. Geen idee waarom men daartoe besloten had, maar gelukkig is er altijd wel weer voortschrijdend inzicht waardoor goede zaken in ere kunnen worden hersteld.
De plaatselijke commissie van Oosterwijtwerd neemt deel aan het project Biodiversiteit op Kerkhoven. Met hulp van Landschapsbeheer Groningen heeft de commissie meer beplanting aangebracht op het kerkhof. Het bezit van een goed functionerende waterput zou dan pure winst zijn, zo had de commissie bedacht. Dat konden wij alleen maar onderstrepen. Zo groot was de ingreep ook niet: de hemelwaterafvoer via goten en regenpijpen liep feitelijk vlak langs de put. De put heeft een behoorlijk reservoir en dat mag ook wel gezien het grote oppervlakte van het kerkdak.
Vorig jaar zomer moest men de plantjes nog vanuit de kerk water geven, volgende zomer kan uit de put geput worden. Of liever: gezwengeld, want sinds kort is er ook nog een zwengelpomp bevestigd aan de put. Het geeft het geheel een nostalgische aanblik
We hadden graag wat historische gegevens over de put willen delen. Restanten van heel oude waterputten zijn in de omgeving aangetroffen. Maar of op deze plek van oudsher een waterput is geweest? De put was overigens niet meer geheel authentiek. Het bovenste deel is een keer gerestaureerd nadat een omgevallen boom dit had verwoest.
Inspiratie: circulaire grafzerken
Om meer inspiratie op te doen voor biodiversiteit op kerkhoven, reisden collega en ik af naar Den Helder waar de Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen haar jaarvergadering had, in de aula op begraafplaats Huisduinen.
Allereerst hoorden we over een project dat verhalen bij een graf ontsluit met een simpele QR-code. Dat staat ook bij ons al een tijdje op ons verlanglijstje – en dan voor allerlei bijzondere zaken die onze kerkhoven huisvesten. Dat kan een interessante zerk zijn, maar net zo goed een karakteristieke boom of een kunstwerk. Alles waar een verhaal in schuilt verdient het om gehoord/gelezen te worden!
Op de begraafplaats zelf waren we aangenaam verrast door wat we er allemaal aantroffen: een wilde-bloemen-pluktuin, een paddenpoel, een bijenhotel… Het meest opvallend waren wat ons betreft de flora- en faunamuurtjes opgebouwd uit zerken van geruimde graven! Nog niet eerder gezien. Maar wat een inspirerend voorbeeld van hergebruik. Opeengestapeld bieden de stenen allerlei holtes, kieren en gaten waar insecten en plantjes dankbaar gebruik van maken. De zerkenmuur was afgedekt met sedum. Oudere delen van de zerkenmuur waren bijna onzichtbaar omdat ze overwoekerd waren met hedera en klimhortensia.
We kunnen het belang van biodiversiteit niet genoeg benadrukken, evenals de beleving op Groninger kerkhoven. Mooi om te zien dat ook elders in het land beide aspecten zo bijzonder worden uitgevoerd. En er valt nog genoeg te leren!
