In gesprek met Evelien Masselink, Coördinator Business Development bij Erfgoedhuis Zuid-Holland (2026)

Na een succesvolle pilot startte het Erfgoedhuis Zuid-Holland in 2023 met het project ‘Sprekend Erfgoed’. Het idee: taallessen voor anderstaligen en voor laaggeletterden in een plaatselijk museum. Een mooie manier om nieuw publiek samen te brengen rond lokaal erfgoed.

De VBMK werd enthousiast over het project en vroeg initiatiefnemer Evelien Masselink van Erfgoedhuis Zuid-Holland of kerkbeheerders ook kunnen aansluiten. Ook kerkgebouwen zijn immers plekken vol erfgoed en verhalen. Evelien ziet zeker mogelijkheden, al vraagt de aanpak wel om een goede voorbereiding.

Nederlands leren in een museum

Het provinciale Erfgoedhuis is de verbindende schakel voor het project, legt Evelien uit. Het brengt een docent Nederlands als Tweede Taal (NT2) in contact met een lokaal museum. De NT2-taalcursussen zijn er voor anderstaligen die op latere leeftijd Nederlands willen leren. Het kan gaan om mensen die een verplichte inburgeringscursus volgen, maar ook om internationale werknemers of buitenlandse studenten. De deelnemers komen vanuit de hele wereld en hebben verschillende moedertalen. Iedere cursusgroep is dus weer anders. De taaldocent stemt het programma dan ook steeds af op de samenstelling en behoeften van de groep.

De NT2-cursus bestaat ook uit praktijklessen, waarin cursisten oefenen met het Nederlands voor dagelijks gebruik. Bij Sprekend Erfgoed verplaatsen die lessen zich naar een lokale erfgoedplek, zoals een museum, een molen of een gemaal. De taaldocent en de educatief medewerker van de erfgoedlocatie stellen samen een programma op dat aansluit bij de deelnemers. Evelien vertelt dat het belangrijk is dat de groep meerdere lessen volgt in dezelfde lokatie en dat daarvoor een aparte ruimte beschikbaar is. Voor veel cursisten is het spannend om te spreken in een taal die ze nog niet goed beheersen, in een omgeving die ze nog niet kennen. Een vertrouwde plek waar ze niet gestoord worden, helpt daarbij.

Gesprekken rond erfgoed

In elke les staat een erfgoedobject of thema centraal. Aan de hand daarvan vertelt de taaldocent over de Nederlandse samenleving en cultuur, en gaan de cursisten met elkaar in gesprek. Een schilderij van een doop kan bijvoorbeeld uitnodigen tot vragen als: Ben je wel eens bij een doop geweest? Hoe ging dat, wie waren erbij? Wanneer krijgt een pasgeboren kind een naam? Wie is er naar een familielid vernoemd?

Ook tijdens een rondgang door een museum valt veel te leren. De cursisten komen tekstbordjes tegen met ‘Kassa’ en ‘Nooduitgang’, of de menukaart bij de koffiecorner. Tussendoor kan de docent bijvoorbeeld uitleggen of je gewoon gebruik mag maken van een toilet voor mindervaliden.

Ook voor laaggeletterden

Sprekend Erfgoed kan ook worden ingezet voor een andere doelgroep: volwassenen die moeite hebben met lezen en schrijven (‘laaggeletterden’). Naar schatting gaat het in Nederland om drie miljoen mensen. Ook voor deze doelgroep is het project geschikt.

Enthousiaste reacties

Zowel de museummedewerkers als de taaldocenten en de cursisten waren enthousiast over het project, vertelt Evelien. Het blijkt een erg leuke manier om mensen te laten kennis maken met een lokaal museum; de meeste cursisten zouden daar anders niet zo snel naar binnen stappen.

Die eerste kennismaking kreeg soms een mooi vervolg. Zo gaf een museum alle deelnemers een setje vrijkaarten. Een van de cursisten, die in het begin wat verlegen was, nam zijn hele gezin mee om nu zélf het museum rond te leiden. Een andere deelnemer meldde zich zelfs aan als vrijwilliger.

Kan het ook in een kerkgebouw?

Kan je dit mooie project ook in een kerkgebouw organiseren? Na even nadenken spreekt dit idee Evelien wel aan. Wel zijn er enkele voorwaarden om rekening mee te houden. Zet bijvoorbeeld een dergelijk project niet op eigen houtje op. Neem eerst contact op met het provinciale Erfgoedhuis en laat je goed adviseren door de taaldocent. Die weet immers waar de cursisten in zijn geïnteresseerd en wat ze aankunnen. De docent weet ook welke onderwerpen mogelijk gevoelig kunnen liggen in de groep, en wat er nodig is voor een veilige leeromgeving. Maar een vaste contactpersoon vanuit het kerkgebouw hoort daar ook bij, benadrukt Evelien. Samen kunnen ze de mooiste ervaring voor de cursisten tot stand brengen.

Na twee succesvolle jaren met dit project in Zuid-Holland hebben nu meerdere provinciale Erfgoedhuizen de handen ineengeslagen voor een opschaling. De subsidieaanvragen zijn de deur uit, en het is nu wachten op een positieve beoordeling ervan. Als dat lukt, krijgt het project vanaf 2027 een vervolg in de provincies Friesland, Gelderland, Groningen, Noord-Brabant, Utrecht, Zeeland en, natuurlijk,  Zuid-Holland.

Museum Vlaardingen © Evelien Masselink